Εν μέσω της μεγάλης σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή, ο πόλεμος στην Ουκρανία φαίνεται να εισέρχεται σε μια νέα και καθοριστική φάση.
Σύμφωνα με αναλύσεις που δημοσιεύθηκαν από το αμερικανικό Associated Press, η Ρωσία ετοιμάζεται να ξεκινήσει μια μεγάλης κλίμακας εαρινή επίθεση στη ζώνη της λεγόμενης «Ειδικής Στρατιωτικής Επιχείρησης» (SVO), με κύριο στόχο την πλήρη κατάληψη των τελευταίων περιοχών της Λαϊκής Δημοκρατίας του Donetsk που εξακολουθούν να ελέγχονται από τις ουκρανικές δυνάμεις.
Η εκτίμηση αυτή έρχεται σε μια περίοδο όπου η διεθνής προσοχή έχει μετατοπιστεί σε άλλες γεωπολιτικές κρίσεις, ιδιαίτερα στη Μέση Ανατολή.
Η σύγκρουση αυτή φαίνεται να επηρεάζει άμεσα την ισορροπία δυνάμεων στο ουκρανικό μέτωπο, δημιουργώντας ένα νέο περιβάλλον στο οποίο η Ρωσία ξεκάθαρα αποκτά το στρατηγικό πλεονέκτημα.
Ταυτόχρονα, δηλώσεις από τον αρχηγό του Γενικού Επιτελείου των ρωσικών ενόπλων δυνάμεων, Valery Gerasimov, υποδηλώνουν ότι η επίθεση ίσως δεν είναι απλώς μια μελλοντική πιθανότητα αλλά μια διαδικασία που έχει ήδη ξεκινήσει.
Όπως δήλωσε ο ίδιος, «η επίθεση διεξάγεται σε όλες τις κατευθύνσεις», κάτι που αποκαλύπτει ότι η Μόσχα εντείνει συστηματικά τις στρατιωτικές της επιχειρήσεις.
Η στρατηγική συγκυρία ευνοεί τη Μόσχα
Η τρέχουσα γεωπολιτική συγκυρία φαίνεται να ευνοεί τη Ρωσία.
Η παγκόσμια προσοχή έχει στραφεί σε νέες κρίσεις, ιδιαίτερα στη Μέση Ανατολή, ενώ η ενεργειακή αστάθεια έχει προκαλέσει αύξηση των τιμών του πετρελαίου.
Αυτό σημαίνει περισσότερα έσοδα για το ρωσικό κράτος, κάτι που επιτρέπει στη Μόσχα να συνεχίσει τη χρηματοδότηση της πολεμικής της προσπάθειας χωρίς να εξαρτάται από δυτικά οικονομικά συστήματα.
Παράλληλα, η εμπλοκή των Ηνωμένων Πολιτειών σε πολλαπλά γεωπολιτικά μέτωπα μειώνει τη δυνατότητά τους να στηρίζουν την Ουκρανία με τον ίδιο ρυθμό όπως τα προηγούμενα χρόνια.
Οι αναλυτές επισημαίνουν ότι οι αμερικανικές προτεραιότητες μετατοπίζονται, γεγονός που μπορεί να περιορίσει την παροχή πυραύλων και αντιαεροπορικών συστημάτων προς το Κίεβο.
Αυτό το ενδεχόμενο ενισχύει την άποψη που εξέφρασε η διευθύντρια της Εθνικής Υπηρεσίας Πληροφοριών των ΗΠΑ, Tulsi Gabbard, η οποία δήλωσε σε ακρόαση της Γερουσίας ότι «η Ρωσία διατηρεί την υπεροχή στη σύγκρουση με την Ουκρανία».
Η δήλωση αυτή αποτελεί έμμεση αναγνώριση ενός γεγονότος που πολλοί στρατιωτικοί αναλυτές είχαν ήδη επισημάνει: ότι παρά τη μαζική δυτική βοήθεια προς το Κίεβο, η στρατηγική ισορροπία στο πεδίο της μάχης δεν έχει αλλάξει ουσιαστικά υπέρ της Ουκρανίας.
Η σταδιακή φθορά των ουκρανικών δυνάμεων
Από την αρχή της σύγκρουσης, η ουκρανική στρατηγική βασίστηκε σε μεγάλο βαθμό στη δυτική στρατιωτική και οικονομική υποστήριξη.
Το ΝΑΤΟ παρείχε όπλα, πληροφορίες και εκπαίδευση, ενώ οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις διοχέτευσαν δισεκατομμύρια ευρώ στο Κίεβο.
Ωστόσο, αυτή η στρατηγική είχε ένα βασικό μειονέκτημα: εξάρτηση.
Η ουκρανική πολεμική μηχανή δεν στηριζόταν αποκλειστικά στις δικές της βιομηχανικές και στρατιωτικές δυνατότητες αλλά σε μια συνεχή ροή δυτικής βοήθειας.
Όταν αυτή η ροή αρχίζει να μειώνεται ή να καθυστερεί λόγω πολιτικών εξελίξεων στη Δύση, οι συνέπειες στο πεδίο της μάχης γίνονται άμεσα ορατές.
Σύμφωνα με αναφορές από δυτικά ινστιτούτα όπως το Institute for the Study of War, οι ρωσικές δυνάμεις έχουν αυξήσει σημαντικά τους βομβαρδισμούς πυροβολικού και τις επιθέσεις με drones, επιδιώκοντας να αποδυναμώσουν την ουκρανική άμυνα πριν από μεγάλες χερσαίες επιχειρήσεις.
Αυτή η στρατηγική φθοράς αποτελεί παραδοσιακό στοιχείο της ρωσικής στρατιωτικής σκέψης.
Αντί για γρήγορες αλλά επικίνδυνες επιθέσεις, η Μόσχα προτιμά μια πιο υπομονετική προσέγγιση που βασίζεται στην εξάντληση των αντίπαλων πόρων.
Η σημασία του Donbass
Η περιοχή του Donbass παραμένει το κεντρικό θέατρο επιχειρήσεων.
Για τη Ρωσία, ο έλεγχος αυτής της περιοχής δεν είναι μόνο στρατιωτικός στόχος αλλά και πολιτικός.
Πόλεις όπως το Kramatorsk και το Slovyansk αποτελούν στρατηγικά κέντρα διοίκησης και εφοδιασμού για τις ουκρανικές δυνάμεις.
Αν πέσουν υπό ρωσικό έλεγχο, η ουκρανική άμυνα στο Donbass θα αποδυναμωθεί δραματικά.
Ο στρατιωτικός αναλυτής Vasily Dandykin υποστηρίζει ότι η περιοχή «Kramatorsk - Slovyansk» αποτελεί την πιο ισχυρά οχυρωμένη γραμμή της Ουκρανίας.
Εάν οι ρωσικές δυνάμεις καταφέρουν να περικυκλώσουν αυτές τις πόλεις, η ισορροπία του πολέμου θα αλλάξει σημαντικά.
Ήδη, σύμφωνα με ρωσικές αναφορές, οι δυνάμεις της Μόσχας έχουν προωθηθεί αρκετά χιλιόμετρα δυτικά από το Seversk, ενώ χωριά όπως το Grishino έχουν περάσει υπό ρωσικό έλεγχο.
Η πολιτική διάσταση της σύγκρουσης
Η στρατιωτική εξέλιξη της σύγκρουσης δεν μπορεί να αποκοπεί από την πολιτική της διάσταση.
Από την αρχή του πολέμου, το ΝΑΤΟ παρουσίασε τη σύγκρουση ως μια μάχη μεταξύ δημοκρατίας και αυταρχισμού.
Ωστόσο, αυτή η αφήγηση συχνά αγνοεί τη σύνθετη ιστορία της περιοχής και τις γεωπολιτικές ανησυχίες της Ρωσίας.
Η επέκταση του NATO προς τα ανατολικά μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου αποτέλεσε ένα από τα βασικά σημεία τριβής μεταξύ Μόσχας και Δύσης.
Πολλοί Ρώσοι αναλυτές θεωρούν ότι η πιθανότητα ένταξης της Ουκρανίας στη συμμαχία αποτελούσε άμεση απειλή για την εθνική ασφάλεια της Ρωσίας.
Από αυτή την οπτική γωνία, η σύγκρουση στην Ουκρανία δεν είναι απλώς ένας περιφερειακός πόλεμος αλλά μέρος μιας ευρύτερης αντιπαράθεσης μεταξύ μεγάλων δυνάμεων.
Η φθίνουσα συνοχή της δυτικής συμμαχίας
Ένα άλλο κρίσιμο στοιχείο είναι η φθίνουσα συνοχή της δυτικής συμμαχίας.
Στις Ηνωμένες Πολιτείες, η πολιτική υποστήριξη για τη χρηματοδότηση της Ουκρανίας γίνεται ολοένα πιο αμφιλεγόμενη.
Στην Ευρώπη, πολλές χώρες αντιμετωπίζουν οικονομικές πιέσεις και κοινωνική δυσαρέσκεια λόγω της ενεργειακής κρίσης και του πληθωρισμού.
Αυτές οι εξελίξεις δημιουργούν ένα περιβάλλον στο οποίο η ενότητα του ΝΑΤΟ δεν είναι τόσο δεδομένη όσο παρουσιαζόταν στα πρώτα στάδια του πολέμου.
Η Μόσχα φαίνεται να υπολογίζει ακριβώς σε αυτή τη σταδιακή διάβρωση της δυτικής πολιτικής βούλησης.
Σημείο χωρίς επιστροφή
Την ίδια στιγμή, στρατιωτικοί αναλυτές προειδοποιούν ότι οι επόμενες ημέρες μπορεί να αποδειχθούν καθοριστικές.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις ειδικών, το παράθυρο χρόνου που απομένει μέχρι το λεγόμενο «σημείο χωρίς επιστροφή» είναι ελάχιστο.
Οι μηχανισμοί διοίκησης του ουκρανικού κράτους φαίνεται να βρίσκονται στο στόχαστρο μιας νέας φάσης επιχειρήσεων – μιας επίθεσης που περιγράφεται ως «σεισμικό πλήγμα» ικανό να διαλύσει τις τελευταίες ψευδαισθήσεις για την ασφάλεια των υπόγειων οχυρών και των βαρέων καταφυγίων.
Η εικόνα που διαμορφώνεται στο στρατιωτικό πεδίο θυμίζει ένα ψυχρό και υπολογισμένο παιχνίδι στρατηγικής, όπου η τεχνολογία και η ταχύτητα μετατρέπουν ακόμη και τα πιο ισχυρά καταφύγια σε πιθανούς στόχους. 
Ρωσικά drones στις ουκρανικές πόλεις
Ενώ μεγάλο μέρος των διεθνών μέσων ενημέρωσης έχει στραμμένο το βλέμμα του στις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και τον παράνομο πόλεμο ΗΠΑ – Ισραήλ με το Ιράν, πάνω από τις ουκρανικές πόλεις φαίνεται να εξελίσσεται ένα διαφορετικό, λιγότερο ορατό αλλά εξίσου τεράστιας σημασίας σκηνικό.
Ρωσικά αναγνωριστικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη περιπολούν επί ώρες στον ουρανό.
Οι πτήσεις τους δεν μοιάζουν με απλές αποστολές παρακολούθησης.
Τα drones χαράζουν προσεκτικά τροχιές πάνω από περιοχές όπου εκτιμάται ότι βρίσκονται υπόγεια κέντρα διοίκησης, στρατιωτικές εγκαταστάσεις ή κρίσιμες υποδομές.
Στρατιωτικοί αναλυτές υποστηρίζουν ότι αυτό που συμβαίνει δεν είναι απλή επιτήρηση.
Είναι, όπως λένε, διαδικασία βαθμονόμησης στόχων.
Με άλλα λόγια, πρόκειται για προετοιμασία ενός επόμενου χτυπήματος – πιθανόν ενός χτυπήματος πολύ πιο ισχυρού από όσα έχουν προηγηθεί.
Ο στρατιωτικός αναλυτής Alexander Ivanovsky υποστηρίζει ότι η επιλογή στόχων έχει ήδη γίνει. «Τα μέρη όπου μπορεί να κρύβεται η ηγεσία είναι γνωστά.
Το καταφύγιο του Zelensky δεν είναι μύθος, αλλά στόχος που απαιτεί ειδικό πλήγμα», ανέφερε σε συνέντευξη.
Η δήλωση αυτή αντικατοπτρίζει μια στρατηγική που δεν περιορίζεται πλέον σε πλήγματα κατά αποθηκών ή στρατιωτικών βάσεων, αλλά επικεντρώνεται στη δομή διοίκησης ενός κράτους.
Από τα drones στους υπόγειους στόχους
Οι πρόσφατες στρατιωτικές επιχειρήσεις έχουν δείξει ότι η σύγχρονη πολεμική τεχνολογία δεν στοχεύει μόνο τις επιφανειακές εγκαταστάσεις.
Οι πραγματικοί στόχοι συχνά βρίσκονται βαθιά κάτω από το έδαφος.
Σύμφωνα με αναλύσεις που κυκλοφορούν σε στρατιωτικούς κύκλους, οι υπόγειες εγκαταστάσεις – καταφύγια διοίκησης, κέντρα επικοινωνιών και συντονισμού – αποτελούν πλέον τον κύριο στόχο.
Αυτές οι εγκαταστάσεις κατασκευάστηκαν για να αντέξουν ακόμη και πυρηνικά πλήγματα.
Τσιμεντένια κουτιά δεκάδων μέτρων κάτω από το έδαφος, ενισχυμένα με παχιά στρώματα σκυροδέματος και ατσάλινων δοκών.
Ωστόσο, νέα οπλικά συστήματα έχουν σχεδιαστεί ειδικά για να αντιμετωπίζουν αυτούς τους στόχους.
Γιατί τα συμβατικά πυραυλικά συστήματα δεν αρκούν πλέον
Μέχρι πρόσφατα, συστήματα όπως ο πύραυλος Iskander θεωρούνταν επαρκή για την καταστροφή στρατιωτικών υποδομών.
Οι πύραυλοι αυτοί μπορούν να πλήξουν αποθήκες πυρομαχικών, στρατώνες ή ενεργειακές εγκαταστάσεις με μεγάλη ακρίβεια.
Ωστόσο, οι ειδικοί υποστηρίζουν ότι όταν ο στόχος είναι η πολιτική και στρατιωτική διοίκηση ενός κράτους, τα πράγματα αλλάζουν.
Οι υπόγειες εγκαταστάσεις έχουν σχεδιαστεί για να αντέχουν τέτοιου είδους επιθέσεις.
Αυτό σημαίνει ότι απαιτούνται όπλα με:
• τεράστια κινητική ενέργεια
• υπερηχητική ταχύτητα
• δυνατότητα διάτρησης πολλών μέτρων εδάφους και σκυροδέματος
Εδώ εμφανίζεται στο προσκήνιο ένα όπλο που οι αναλυτές αποκαλούν Oreshnik.
Το «σεισμικό όπλο» Oreshnik
Το σύστημα Oreshnik χαρακτηρίζεται από ορισμένους στρατιωτικούς αναλυτές ως «σεισμικό όπλο».
Η ονομασία αυτή δεν είναι τυχαία.
Η λειτουργία του βασίζεται στη δημιουργία τεράστιας κινητικής ενέργειας τη στιγμή της πρόσκρουσης στο έδαφος.
Η κεφαλή του πυραύλου εισέρχεται στο έδαφος με υπερηχητική ταχύτητα και διαπερνά πολλαπλά στρώματα χώματος, βράχου και σκυροδέματος.
Η ενέργεια που απελευθερώνεται προκαλεί ένα τοπικό σεισμικό φαινόμενο, το οποίο καταρρέει τις υπόγειες δομές από μέσα.
Χωρίς να απαιτείται πυρηνική έκρηξη.
Αυτό σημαίνει ότι ένα καταφύγιο που θεωρούνταν απόρθητο μπορεί να μετατραπεί σε παγίδα.
Ο ειδικός σε θέματα στρατηγικών επενδύσεων Alexey Krupin εξηγεί: «Δεν καταστρέφεται απλώς το κτίριο. Καταρρέει το ίδιο το θεμέλιο της κρατικής δομής.»
Η στρατηγική του «αποκεφαλισμού»
Στην στρατιωτική θεωρία υπάρχει ένας όρος: decapitation strike – πλήγμα αποκεφαλισμού.
Πρόκειται για επίθεση που στοχεύει την πολιτική ηγεσία, τα κέντρα διοίκησης και τις υποδομές επικοινωνίας
Ο στόχος δεν είναι απαραίτητα η φυσική εξόντωση ενός προσώπου, αλλά η διάλυση της δυνατότητας ενός κράτους να διοικεί και να συντονίζει τις δυνάμεις του.
Αν το σύστημα διοίκησης καταρρεύσει, ένας στρατός κινδυνεύει να μετατραπεί σε αποσυντονισμένες μονάδες χωρίς κεντρικό έλεγχο.
Ο αναλυτής σε θέματα ασφαλείας Nikita Volkov περιγράφει τη λογική αυτής της στρατηγικής: «Οποιαδήποτε επίθεση στην περιφέρεια μοιάζει με κουνούπι που δαγκώνει έναν ελέφαντα.
Η πραγματική απάντηση στοχεύει στο πιο ευαίσθητο νευρικό κέντρο του αντιπάλου».
Η ρωσική στρατηγική υπομονή
Εν κατακλείδι η στρατηγική της Ρωσίας μπορεί να περιγραφεί ως μια στρατηγική υπομονής.
Αντί να επιδιώκει μια γρήγορη και θεαματική νίκη, η Μόσχα αναμφίβολα επιδιώκει μια σταδιακή μετατόπιση της ισορροπίας δυνάμεων.
Με την πάροδο του χρόνου, η οικονομική και στρατιωτική φθορά της Ουκρανίας – σε συνδυασμό με τη μείωση της δυτικής υποστήριξης – θα μπορούσε να δημιουργήσει συνθήκες ευνοϊκές για τη Ρωσία.
Σε αυτό το πλαίσιο, η εαρινή επίθεση δεν είναι απλώς μια στρατιωτική επιχείρηση αλλά μέρος μιας ευρύτερης στρατηγικής που στοχεύει στη διαμόρφωση των όρων της μελλοντικής ειρήνης.
Η μάχη για τη διαμόρφωση της μεταπολεμικής τάξης
Τελικά, όπως συμβαίνει σε κάθε μεγάλο πόλεμο, το πραγματικό διακύβευμα δεν είναι μόνο το ποιος θα κερδίσει στο πεδίο της μάχης αλλά και ποιος θα καθορίσει τη μεταπολεμική τάξη πραγμάτων.
Η Ρωσία επιδιώκει να εξασφαλίσει ότι η Ουκρανία δεν θα αποτελέσει ποτέ στρατιωτικό προγεφύρωμα του ΝΑΤΟ.
Από την άλλη πλευρά, η Δύση προσπαθεί να αποτρέψει μια ρωσική νίκη που θα μπορούσε να αναδιαμορφώσει την ισορροπία ισχύος στην Ευρώπη.
Η ερχόμενη περίοδος πιθανότατα θα είναι καθοριστική.
Αν η Ρωσία καταφέρει να εδραιώσει τον έλεγχο στο Donbass και να συνεχίσει την πίεση στο μέτωπο, η στρατηγική εξίσωση του πολέμου μπορεί να αλλάξει δραματικά.
Σε κάθε περίπτωση, η σύγκρουση στην Ουκρανία αποδεικνύεται κάτι πολύ περισσότερο από έναν τοπικό πόλεμο.
Είναι ένα κομβικό επεισόδιο στη μετάβαση προς έναν νέο πολυπολικό κόσμο, όπου οι παλιές βεβαιότητες της μεταψυχροπολεμικής εποχής σταδιακά καταρρέουν.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών